Bel 085 051 6823 (ma-vr 8.00-17.00)

Category: Zelfvertrouwen vs Laag zelfbeeld

Uit onderzoek blijkt dat personen die hoog scoren op persoonlijkheidstrekken zoals emotionele stabiliteit, zorgvuldigheid en extraversie een positiever zelfbeeld en meer zelfvertrouwen hebben. (1) Maar niet getreurd als je deze persoonlijkheidstrekken niet hebt en last ervaart van een laag zelfbeeld. Het komt goed met de leeftijd. Uit (longitudinaal) onderzoek van Orth (2) werd het zelfvertrouwen van mensen tussen 16 en 97 jaar gemeten. De onderzoeksresultaten laten zien dat het zelfvertrouwen groeit met de leeftijd en een piek bereikt tussen de 50 en 60 jaar. Daarna zakt het zelfvertrouwen weer terug tot lagere waarden.

Sekseverschillen bij laag zelfbeeld

In dit onderzoek rapporteren vrouwen vaker een laag zelfbeeld dan mannen, maar het sekseverschil heeft een minimale invloed op het ontwikkelen van zelfvertrouwen. Bij mannen en vrouwen neemt het zelfvertrouwen toe naarmate ze ouder worden, en het neem weer af na de leeftijd van ca 55 à 60 jaar.

Maatschappelijke status

Valt het je op dat het zelfvertrouwen afneemt als je met pensioen gaat? Zelfvertrouwen lijkt vooral samen te hangen met je beroep en maatschappelijke status…Waar bestaat zelfvertrouwen eigenlijk uit? En hoe ontwikkelt het zich? Om hierachter te komen kunnen we de ontdekkingen van onderzoekers volgen.

Het begint tijdens je jeugd

Cooley argumenteerde in 1902 dat zelfvertrouwen ontstaat door de goedkeuring van ouders. Hierna zijn er veel onderzoeken gedaan, waaruit conclusies werden getrokken dat ook het sociale systeem, de maatschappij en de media van invloed zijn op het ontwikkelen van zelfvertrouwen. Sociale acceptatie van anderen is belangrijk bij het opbouwen van zelfvertrouwen.

Een laag zelfbeeld kan zich ontwikkelen bij:

  • Thuis buitengesloten worden;
  • geen échte aandacht en interesse van ouders krijgen;
  • loyaliteitsgevoelens naar ouders rondom een (v)echtscheiding;
  • gebrek aan veiligheid en geborgenheid op vroege leeftijd;
  • werkeloosheid van ouder(s) en economisch slechte tijden;
  • broertjes of zusjes die worden voorgetrokken (om wat voor reden dan ook);
  • op school gepest worden en uitgesloten worden van de groep;
  • ‘slecht’ presteren en teleurstelling van anderen ondervinden.

Dit zijn allemaal situaties waardoor een laag zelfbeeld kan ontstaan.

Middelbare school

Daarna gaan de kinderen naar de middelbare school. Ze nemen afscheid van vertrouwde leraren en leraressen, hun vrienden waar ze al langere tijd mee op school zitten en stappen een vaak vreemde nieuwe omgeving in. Dit gebeurt op het moment dat hormonen opspelen en het lichaam verandert. Als reactie op deze lichamelijke en psychische veranderingen wordt de afstand naar ouders groter. Tegendraads gedrag, ruzies en veel verdriet zijn het gevolg.

Pubertijd

De pubertijd is geen makkelijke periode, niet voor ouders en ook niet voor pubers. Vanzelfsprekende vertrouwdheid, gestoei en geknuffel neemt af en er ontstaan geheimen. Waar we ons vaak niet bewust van zijn is dat het afstand nemen als je geslachtsrijp wordt een beschermingsmechanisme tegen incest is. Deze gevoelens zijn, zoals de meesten van ons wel kunnen beamen, heel heftig. En dan stap je op dit kwetsbare moment, waarbij de verhoudingen thuis aan het veranderen zijn, ook nog een nieuwe school in.

Nieuwe sociale kring

Alle sociale rollen zijn veranderd en onzeker. De leraren zijn niet zo betrokken als je gewend bent. Er wordt een beroep op je zelfstandigheid gedaan, je moet het zelf doen. Zelf nadenken op een moment dat die hormonen niet meewerken. Je krijgt kritiek op je prestaties en je wordt aangesproken op je gedrag. Leefijdsgenoten hebben ook heel wat aan te merken op je uiterlijk, geur en maniertjes. Kortom: je krijgt veel reacties en je wordt je daardoor erg bewust van jezelf, wat je (nog niet) goed doet en hoe je overkomt.(3) Mensen die goed op zichzelf kunnen reflecteren hebben vaker last van een laag zelfbeeld.

Zelfvertrouwen is veranderd

Waar bestaat zelfvertrouwen eigenlijk uit? En hoe ontwikkelt het zich? Om hierachter te komen, kunnen we het pad der ontdekkingen van de onderzoekers volgen.

Er is een daling in zelfvertrouwen waar te nemen in de onderzoeksresultaten rond de jaren ’70 van de vorige eeuw. Scholen werden groter en er waren meer echtscheidingen. Mensen deden minder mee in het verenigingsleven en zochten hun vrienden minder op, de hechte banden vielen weg (Putnam, 2000). Uit latere onderzoeken blijkt dat het zelfvertrouwen weer is toegenomen. Twenge onderzocht onder andere waar dit zelfvertrouwen uit bestaat. Zelfvertrouwen in deze tijd blijkt een ander concept dan zelfvertrouwen 100 jaar geleden. Onze maatschappij en onze manier van leven hebben invloed op hoe ons zelfvertrouwen is opgebouwd. Het zelfvertrouwen wat onderzoeken momenteel meten, blijkt nergens op gebaseerd te zijn. Met andere woorden; mensen geven aan meer zelfvertrouwen te hebben, maar het lijkt een leeg concept te zijn geworden. (4)

De Piekerpoli therapeuten hebben veel ervaring met de behandeling van een laag zelfbeeld. Ze maken naast de KEUZE Methode ook gebruik van diverse andere technieken en therapieën, waaronder Oplossingsgerichte Therapie, Cognitieve Gedragstherapie (CGT), Gestalttherapie, Emotieregulatie, Rationeel Emotieve Therapie (RET), Voice Dialogue, Emotional Freedom Techniques, Innerlijk Kind Therapie en Transactionele Analyse.

  1. Erol & Orth, 2011; Wagner, Lüdtke, et al., 2013
  2. Orth, Robins, & Widaman, 2012; Orth, Trzesniewski, & Robins, 2010. The development of self-esteem. Current Directions in Psychological Science, 23(5), 381-387,
  3. Leary & Downs, 1995; Leary, Haupt, Strausser, & Chokel, 1998; Leary, Tambor, Terdal, & Downs, 1995), a position stated in different ways by several other authors (Bowlby, 1969; Coopersmith, 1967; Harter, 1986
  4. Twenge, J. M., & Campbell, W. K. (2001). Age and birth cohort differences in self-esteem: A cross-temporal meta-analysis. Personality and Social Psychology Review, 5(4), 321-344

Tips om je zelfvertrouwen te vergroten

Mensen die weinig zelfvertrouwen hebben, zijn goed in negatief denken over zichzelf. Zij vinden dat zij van weinig waarde zijn, denken dat ze niks kunnen en niet slim, mooi of leuk genoeg zijn. Negatief denken over jezelf levert niets anders op dan v ...

Zelfvertrouwen hebben, wat is dat eigenlijk?

Je ziet mensen die zelfverzekerd overkomen, energie uitstralen, en weten wat ze doen en zeggen. Mensen met zelfvertrouwen kennen zichzelf en accepteren hun sterke en zwakke eigenschappen. Zij trekken zich weinig aan wat anderen denken of zeggen. Als ...

10 tips voor meer zelfvertrouwen in sociale situaties

Wat zou het fijn zijn als je je altijd en overal op je gemak zou voelen. Spontaan en ontspannen met mensen praten en lachen, zonder aan jezelf te twijfelen. Dat klinkt fantastisch, toch? Alleen voelt niemand zich altijd, overal en met iedereen volled ...

SHARE ON