Piekeren: als denken pijn doet
¨Piekeren heeft geen zin. Dit boek lezen wel.¨
Piekeren doet iedereen weleens. Een nacht wakker liggen, malend over dat ene gesprek, Piekeren over de toekomst of tegenslagen, of spijt en herkauwen wat je beter had kunnen zeggen. Maar wat als piekeren geen uitzondering meer is, maar een patroon? Wat als je hoofd niet meer tot rust komt en je gedachten een eigen leven gaan leiden?
Wat is piekeren?
Piekeren is meer dan gewoon nadenken. Piekeren is doelloos, herhalend denken over negatieve scenario’s zonder tot oplossingen te komen. Het lijkt misschien alsof je controle probeert te krijgen, maar in werkelijkheid raak je er juist meer van verwijderd. Piekeren is een vorm van mentale zelfbeschadiging, een innerlijke stem die blijft herhalen wat er allemaal fout kan gaan — en die je belemmert om vrij te leven.
Volgens psycholoog Marleen Derks, auteur van het boek Nooit meer piekeren, is piekeren “een stressreactie op onzekerheid“. Je lichaam reageert alsof er gevaar dreigt: je hartslag stijgt, je spieren spannen zich aan, je ademhaling versnelt. Maar er is geen tastbare dreiging — alleen duizenden denkbeeldige olifanten in je hoofd.
Lees ook:
De invloed van piekeren, angst en stress
Wanneer wordt piekeren bij kinderen een probleem?
Wat kun je doen aan slaaptekort door piekeren?
Piekeren, burn-out en emotie-eten
Snel navigeren naar:
- Waarover piekeren we?
- Piekeren als vermijding
- Hoe herken je overmatig piekeren?
- De rol van controle en perfectionisme
- Vrouwen piekeren vaker. Hoe komt dat?
- De KEUZE-methode: doorbreek het piekeren
- De vijf stappen van de KEUZE-methode
- Anti-pieker hulp op YouTube
- De Piekerpoli: hulp zonder wachtlijst
- Publicaties van Marleen Derks
Waarover piekeren we?
De meeste piekergedachten zijn irreëel of oncontroleerbaar:
• 40% gaat over doemscenario’s die nooit gebeuren
• 30% over het verleden, dat we niet kunnen veranderen
• 22% over triviale zaken
• Slechts 4% over iets waar we écht invloed op hebben
Als je dit leest, besef je hoe weinig nuttig piekeren eigenlijk is. En toch doen we het massaal. Waarom?
Piekeren als vermijding
Veel mensen piekeren om pijnlijke gevoelens niet te hoeven voelen. In plaats van verdriet, schaamte of angst écht toe te laten, wijken we uit naar denken. Denken voelt veilig. Het is voorspelbaar en lijkt rationeel. Maar in werkelijkheid vermijden we het voelen — en juist dat vermijden maakt het erger.
Vergelijk het met een strandbal onder water duwen: hoe harder je drukt, hoe krachtiger hij bovenkomt. Zo werkt ook piekeren. Het is vaak een vorm van verzet tegen emoties, het niet-weten, tegen machteloosheid.
Hoe herken je overmatig piekeren?
Iedereen piekert, maar bij chronisch piekeren zie je vaak:
- Negatieve gedachten: “Wat als ik het verpest?”, “Als ik maar geen fout maak.”
- Lichamelijke klachten: hoofdpijn, gespannen spieren, vermoeidheid, slecht slapen
- Gedrag: uitstelgedrag, besluiteloosheid, vermijden van situaties of mensen
Als piekeren je belemmert om te functioneren — op werk, in relaties of in je welzijn — dan wordt het een probleem. Volgens het DSM-5 (classificatiesysteem in de GGZ) is piekeren zelfs een kernsymptoom van angststoornissen. En het gaat vaak hand in hand met burn-out, somberheid, depressie, angststoornissen, paniekaanvallen, eetstoornissen, eetproblemen zoals emotie-eten, overeten of verslaving. Piekeren beperkt je levenskwaliteit en vergroot psychische klachten.
De rol van controle en perfectionisme
Piekeren komt vaak voor bij gevoelige, plichtsgetrouwe mensen. Ze zijn vaak hoogopgeleid, verantwoordelijk, analytisch sterk — maar voelen moeite met loslaten. Vrouwen piekeren gemiddeld vaker dan mannen, mede door sociale en culturele factoren. Al van jongs af aan leren we emoties te analyseren in plaats van ze te voelen.
Vrouwen piekeren vaker. Hoe komt dat?
Psycholoog Marleen Derks deed jarenlang onderzoek naar piekeren. Ze ontdekte dat vrouwen twee keer zo vaak kampen met angst en (postnatale) depressie of de overgang — en dat piekeren daarin een centrale rol speelt. In haar boek ‘Nooit meer piekeren’ stelt ze dat vrouwen, maar ook mannen, van jongs af aan leren om hun emoties te analyseren in plaats van ernaar te luisteren. Door dit gepieker raken zowel mannen als vrouwen al snel uit verbinding als we gaan invullen wat onze partner denkt, of tobben over seksualiteit en Intimiteit. Het goede nieuws: piekeren is te doorbreken. Je kunt leren om regisseur te worden van je eigen gedachten.
Lees als eerste stap mijn artikel over goede voornemens en 10 tips om je leven te veranderen. En ga aan de slag met de de KEUZE methode
De KEUZE-methode: doorbreek het piekeren
In haar praktijk ontwikkelde psycholoog Marleen Derks de KEUZE-methode. Deze aanpak helpt je om denken, voelen en doen te verbinden. Je leert weer regie te krijgen over je hoofd én je leven.
De vijf stappen van de KEUZE-methode:
Deze methode helpt je van hoofd naar hart naar handen: van piekeren naar voelen en doen.
Op de website van het boek Nooit meer piekeren zijn gratis oefenformulieren te downloaden waar je gelijk mee aan de slag kunt.
Anti-pieker hulp op YouTube
De Piekerpoli: hulp zonder wachtlijst
Om mensen snel en effectief te helpen bij piekergedrag, richtte Marleen Derks de Piekerpoli op. Hier werken ervaren psychologen, therapeuten en coaches zonder lange wachtlijsten of ingewikkelde formulieren. We bieden direct hulp bij piekeren, angst, stress en overmatig denken.
Wat kun je verwachten?
Stop met piekeren. Begin met kiezen.
Je hoeft het niet alleen te doen. Maak vandaag nog een afspraak. Een succesvolle gedragsverandering vergroot je zelfvertrouwen en geeft je een boost om door te zetten. Als je hulp nodig hebt bij je veranderingsproces, omdat je niet weet hoe te beginnen of omdat het je niet lukt om vol te houden, neem dan contact op met de Piekerpoli. Onze therapeuten helpen je graag om je doelen te bereiken!
Publicaties van Marleen Derks
Het boek ‘Nooit meer piekeren’ van psycholoog en piekertherapeut Marleen Derks bevat tips, oefeningen en adviezen om van het piekeren af te komen. Zij ontwikkelde op basis van wetenschappelijk onderzoek haar eigen KEUZE methode, waarmee ook jij in vijf stappen kunt afrekenen met je innerlijke criticus. Op de bijbehorende website Nooitmeerpiekeren.nl kun je diverse werkbladen en audiobestanden bij dit boek downloaden.
Wat levert het je op als je Nooit meer piekeren leest?
• Nieuw inzicht in wat je gedachten doen en waarom je piekert.
• Oefeningen en tips om je gedachtestroom te doorbreken.
• Betere emotie¬regulatie: je leert jezelf kalmeren in stressvolle momenten
• Meer zelfvertrouwen en veerkracht, zodat je in controle komt te staan over je denken en handelen .
Het tweede boek van Marleen Derks is genaamd: ‘Eten zonder bodem’ en is opgebouwd vanuit eigen ervaring, wetenschappelijk onderzoek, wetenschappelijke literatuurstudies en meerdere verdiepende opleidingen en bijscholingen. Marleen Derks werkt sinds 2008 met mensen die tobben met hun eetgedrag, zoals emotie eten en andere eetproblemen en eetstoornissen. Dit doet zij als een betrokken ervaringsdeskundige psycholoog. Het boek ´Eten zonder bodem´ bevat tips, oefeningen en adviezen om een betere relatie met jezelf en met eten te krijgen. Marleen Derks ontwikkelde op basis van wetenschappelijk onderzoek een nieuwe methode om met emotie-eten af te rekenen. De BALANS methode, waarmee je in zes stappen kunt afrekenen met te veel eten en diëten. Op de bijbehorende website Etenzonderbodem.nl kun je diverse werkbladen en audiobestanden bij dit boek downloaden.